Hoogleraar Ellen Kampman koninklijk onderscheiden

Tijdens de ceremonie prees de burgemeester haar als een internationaal gerespecteerd onderzoeker die wetenschap steeds weet te verbinden aan de praktijk; een waardevolle combinatie. “U blijft zich afvragen wat de kennis betekent voor mensen die nu leven met kanker,” zei hij. Ook roemde hij haar talent om complexe inzichten begrijpelijk te maken voor patiënten, zorgverleners, beleidsmakers en het brede publiek.

Kampman begon haar loopbaan met onderzoek naar voeding en kankerpreventie. Ze werkte mee aan de kankerpreventierichtlijnen van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WKOF), en was actief in tal van commissies en adviesraden, zoals de Gezondheidsraad en de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie. Daarmee droeg ze bij aan het inzicht dat een gezonde leefstijl het risico op verschillende vormen van kanker kan verkleinen.

Later verlegde ze haar focus naar een terrein dat toen nog nauwelijks was ontgonnen: de rol van voeding na een kankerdiagnose. Daarmee geldt ze als een van de grondleggers van onderzoek naar voeding in de behandel- en herstelfase van kanker. Haar werk richt zich op het beter begrijpen van de rol van voeding bij terugkeer van de kanker, en prognose van de patiënt. Deze tak van kankeronderzoek kreeg de afgelopen tien jaar een sterke impuls, mede dankzij haar inzet.

De aanleiding voor die koerswijziging in haar carrière was een vraag uit haar directe omgeving, vertelt collega en medeonderzoeker Dieuwertje Kok. “Iemand vroeg haar wat voeding nog kan betekenen als je al kanker hebt. In die tijd gebeurde daar nog verrassend weinig onderzoek naar. Toen heeft zij besloten dat veld zelf verder te ontwikkelen.”

Kenmerkend voor Kampman is dat ze onderzoek steeds koppelt aan vragen uit de samenleving. Dat leidde tot de oprichting van voedingenkankerinfo.nl, een website waar patiënten en naasten vragen kunnen stellen over voeding en kanker. Collega Kok licht toe: “Denk aan: is het gezond om tomaten te eten tijdens chemotherapie? Of moet je juist iets uit het eetpatroon schrappen?” Achter de schermen duikt vervolgens een team in de wetenschappelijke literatuur en formuleert op basis daarvan een antwoord. De site groeide uit tot een veelgebruikte bron van betrouwbare informatie. Het beheer ligt inmiddels bij het WKOF, maar Kampman is nog altijd betrokken bij de inhoud.

Daarnaast geeft Kampman in avonden en weekenden regelmatig lezingen in inloophuizen, bibliotheken en bij bijeenkomsten voor zorgprofessionals. Ook stond ze aan de wieg van de Toon Tuin in Ede, een ontmoetingsplek waar mensen die te maken hebben (gehad) met kanker samen tuinieren. Buiten bezig zijn, gezond eten en ervaringen delen kunnen volgens haar een waardevolle aanvulling zijn in een moeilijke periode.

Collega’s omschrijven Kampman niet alleen als een gedreven wetenschapper, maar ook als een betrokken mentor. Kok: “Hoe druk ze het ook heeft, ze maakt tijd voor studenten, promovendi en collega’s. Ze combineert wetenschappelijke scherpte met oprechte aandacht voor mensen”. Zelfs onbekenden die haar spontaan mailen met een persoonlijke vraag, krijgen altijd antwoord. Dat die inzet nu wordt bekroond met een koninklijke onderscheiding, voelt voor haar omgeving als meer dan verdiend. “Ellen is voor mij een inspirerend voorbeeld”, zegt Kok. “Ze is een getalenteerde onderzoeker en geweldig persoon die nooit haar omgeving uit het oog verliest”.

“Ik vind het ongelooflijk bijzonder”, reageerde Kampman ontdaan na afloop. Toch blijft ze er ook nuchter onder: “Ik doe mijn werk met ontzettend veel plezier en ik ben er nog lang niet klaar mee. De helft van de Nederlanders krijgt in zijn of haar leven kanker. Dat betekent dat er nog veel moet gebeuren.”