David Ludwig ontvangt NWO Vici-beurs voor een andere aanpak van wetenschap

Klimaatverandering, snel verlies van biodiversiteit en toenemende vervuiling vragen veel van de wetenschap. Tegelijkertijd zijn wetenschappers niet alleen waarnemers van crises, maar ook onderdeel van de systemen die deze mede veroorzaken. Landbouwwetenschap heeft via plantenveredeling, kunstmest en mechanisatie gezorgd voor sterke opbrengststijgingen, maar deze vooruitgang heeft ook bijgedragen aan bodemdegradatie, biodiversiteitsverlies en wereldwijde ongelijkheid in voedselsystemen. Onderzoek naar natuurbescherming heeft beschermde gebieden en strategieën voor natuurherstel mede vormgegeven, maar soms op manieren die lokale en inheemse gemeenschappen marginaliseren.

Deze dubbele rol, als probleemoplosser en als mede veroorzaker van schade, vormt de kern van het project van Ludwig.

Ludwig noemt deze nieuwe benaderingen ‘transgressieve wetenschap’. Met die term doelt hij op onderzoeksstromingen die willen breken met de gebruikelijke gang van zaken, zonder de wetenschappelijke standaarden los te laten. Ze keren zich tegen de dominante regels binnen hun vakgebied, maar blijven gericht op het produceren van betrouwbare en zorgvuldig getoetste kennis.

In plaats van dat experts alles van bovenaf bepalen, werken deze initiatieven vaak samen met lokale gemeenschappen. Boeren, bewoners of inheemse groepen zijn niet slechts onderzoeksobjecten, maar volwaardige partners in het onderzoek. Transgressieve wetenschappers stellen bovendien het idee ter discussie dat de natuur simpelweg een hulpbron is die kan worden uitgebuit. Ze verkennen andere manieren om te begrijpen hoe mensen, dieren en ecosystemen met elkaar verbonden zijn. Ook stellen ze ongemakkelijke maar noodzakelijke vragen over rechtvaardigheid: wie profiteert van wetenschappelijke vooruitgang en wie betaalt daarvoor de prijs?

Dat is een kwetsbaar evenwicht. Wie zich te ver van de hoofdstroom van de wetenschap verwijdert, loopt het risico dat het werk wordt weggezet als activisme of als marginaal denken. Het project van Ludwig onderzoekt hoe onderzoekers gedurfd kunnen vernieuwen en tegelijk wetenschappelijk zorgvuldig en geloofwaardig kunnen blijven.

Met deze toekenning voltooit Ludwig het volledige NWO Veni Vidi Vici-traject. Deze bijzondere prestatie markeert de ontwikkeling van een veelbelovend onderzoeker tot een internationaal toonaangevend wetenschapper.

De overige drie vici-toekenningen in Wageningen gingen naar:

• Eveline Verhulst voor onderzoek naar de seksuele ontwikkeling van mannetjes en vrouwtjes insecten.
• Vera Ros voor onderzoek naar verborgen virussen in insecten.
• Sanne Boesveldt over onderzoek naar invloed van reuk op gezondheid en eetgedrag