Twee Wageningse insectenonderzoekers ontvangen NWO Vici-beurs
WUR-onderzoekers Vera Ros en Eveline Verhulst ontvangen ieder een prestigieuze NWO Vici-beurs. Ros onderzoekt hoe ‘verborgen’ virusinfecties het insectenleven beïnvloeden. Verhulst bestudeert welke genen de vrouwelijke ontwikkeling bij insecten aansturen.
Onzichtbare virussen als ‘influencers’ van insectenleven
Vera Ros is werkzaam bij het Laboratorium voor Virologie. Ze krijgt haar Vici voor het onderzoeksproject Invisible influencers: How hidden virus infections shape insect life. “Insecten blijken een enorme diversiteit aan virussen te herbergen, waarvan de meeste geen zichtbare ziekte veroorzaken,” vertelt Ros. “Met het onderzoek brengen we in kaart of en hoe die ‘verborgen’ virusinfecties de afweer, fitheid en het gedrag van insecten beïnvloeden.”
Ros kijkt ook naar situaties waarin meerdere virussen tegelijk aanwezig zijn, en wat dat betekent voor de reactie van insecten op nieuwe (pathogene) infecties, binnen én over generaties heen. “Deze kennis helpt om gastheer-virus- en virus-virusinteracties beter te begrijpen,” zegt Ros. “Dat is relevant voor het optimaliseren van grootschalige insectenkweken en voor biologische bestrijdingsprogramma’s.”
Vrouwelijke ontwikkeling bij insecten: welke genen sturen dit aan?
Eveline Verhulst van het Laboratorium voor Entomologie onderzoekt in haar Vici-project DOUBLE-IN-SEX: Redefining sexual development and its evolution in insects welke genen vrouwelijke ontwikkeling bij insecten aansturen. “Van veel insecten is redelijk bekend welke genen de ontwikkeling van mannetjes reguleren, maar voor vrouwtjes ontbreekt die kennis vaak,” legt Verhulst uit. Bij steeds meer insecten lijkt het bekende gen Doublesex vooral nodig voor de ontwikkeling van mannetjes. Welke genen dan juist de ontwikkeling van vrouwtjes sturen, is vaak nog onbekend.
In jonge embryo’s van parasitaire wespen zoekt ze daarom naar nog onbekende genen die betrokken zijn bij mannelijke en vrouwelijke ontwikkeling. Daarna onderzoekt ze wat deze genen precies doen en waar ze actief zijn in het lichaam. “Dat levert nieuwe inzichten op in hoe seksuele ontwikkeling bij insecten is gereguleerd en hoe deze mechanismen zich evolutionair hebben ontwikkeld,” zegt Verhulst. De inzichten zijn ook relevant voor soorten die worden ingezet in biologische bestrijding, waar de verhouding mannetjes-vrouwtjes belangrijk is.
Veni, vidi, vici
In totaal deelde NWO deze ronde 39 vici-beurzen uit aan onderzoekers van Nederlandse kennisinstellingen, waaronder vier aan Wageningse onderzoekers. Met de beurs kunnen de onderzoekers de komende vijf jaar een onderzoekslijn ontwikkelen en een onderzoeksgroep verder uitbouwen. De Vici is een van de grootste persoonsgebonden onderzoekbeurzen van Nederland, gericht op ervaren wetenschappers. NWO deelt ook veni- en vidi-beurzen uit aan jongere onderzoekers, naar het adagium van Julius Caesar: veni, vidi, vici – ik kwam, ik zag, ik overwon.
De overige twee vici-toekenningen in Wageningen gingen naar:
- David Ludwig voor onderzoek naar de rol van wetenschap in tijden van complexe crises zoals klimaatverandering.
- Sanne Boesveldt voor onderzoek naar de invloed van reuk op gezondheid en eetgedrag.
